Executieve functies. Misschien heb je er weleens van gehoord in gesprekken over ontwikkeling, gedrag of leren. Het zijn de regelfuncties van ons brein – de onzichtbare ‘dirigent’ die ervoor zorgt dat gedachten, emoties en gedrag in goede banen worden geleid. Kinderen die hier moeite mee hebben, kunnen snel afgeleid zijn, impulsief reageren, vergeten wat ze moesten doen of moeite hebben om aan iets te beginnen. Herkenbaar?
Wat minder bekend is: executieve functies kun je trainen. En dat hoeft echt niet altijd met werkboeken, stappenplannen of ingewikkelde methodes. Sterker nog: spelen is één van de krachtigste manieren om deze functies te versterken. Spellen maken leren tastbaar, betekenisvol én leuk.
Wat zijn executieve functies eigenlijk?
Er zijn verschillende executieve functies, maar dit zijn er een paar die vaak zichtbaar zijn in de praktijk:
Inhibitie – kunnen stoppen met een impuls, eerst denken dan doen Werkgeheugen – onthouden wat je moet doen en dat actief vasthouden Cognitieve flexibiliteit – kunnen schakelen als iets anders loopt dan gedacht Planning en organisatie – stappen kunnen overzien en uitvoeren Emotieregulatie – je gevoelens de baas blijven Volgehouden aandacht – langere tijd met iets bezig blijven Doelgericht gedrag – ergens aan beginnen en het afmaken
Bij veel kinderen die ‘niet kunnen stilzitten’, ‘snel boos worden’ of ‘altijd hun spullen kwijt zijn’ ligt de oorzaak niet in onwil, maar in een nog onvoldoende ontwikkelde executieve functie.
Spellen als spiegel én oefening
Spellen bieden een veilige context om deze vaardigheden te oefenen.
Een kind dat tijdens Uno leert wachten op zijn beurt, traint zijn inhibitie.
Wie bij Memory goed wil presteren, doet een beroep op het werkgeheugen.
Bij Dobble is flexibiliteit en focus nodig, bij Rush Hour logisch redeneren en doorzetten.
En bij coöperatieve spellen leer je samen plannen, communiceren en tot een oplossing komen.
Het mooie? Het kind leert zonder dat het voelt als ‘moeten’. Er is plezier, verbondenheid én leerwinst. Door het juiste spel bewust in te zetten – en dat op de goede manier te begeleiden – kun je als ouder, leerkracht of begeleider een enorm verschil maken.
Kleine aanpassingen, groot effect
Het is niet alleen wát je speelt, maar hóé je speelt. Je kunt dezelfde activiteit net iets moeilijker of juist eenvoudiger maken, afhankelijk van de behoefte van het kind. Denk aan:
Tijdslimieten invoeren om doelgerichtheid te stimuleren Hardop laten plannen voor meer bewustwording Reflecteren na afloop: wat ging goed, wat hielp je? Rollen omdraaien: laat het kind de spelleider zijn
Zo wordt spelen ook een leermoment – zonder dat het schoolachtig wordt.
Workshop: Spellen inzetten bij executieve functies
Ben je benieuwd hoe je dit in de praktijk aanpakt? Wil je inspiratie, uitleg én zelf aan de slag met passende spellen?
In mijn workshop “Spellen inzetten bij executieve functies” leer je hoe je met concrete spellen en eenvoudige aanpassingen écht kunt bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen.
🎲 Speciaal voor ouders, leerkrachten, begeleiders en professionals in het (passend) onderwijs.
🎯 Je ontdekt onder andere:
welke executieve functies je met welk spel traint hoe je spellen aanpast op niveau en behoefte hoe je kinderen laat reflecteren en bewust maakt van wat ze leren welke spellen je altijd in huis zou moeten hebben 😉
📍 De workshop is praktijkgericht, inspirerend en zit vol eyeopeners.
📅 We plannen een datum in overleg.
Dat kan individueel, als duo, of met een klein groepje.
Online of op locatie – net wat past.
📌 Meer informatie of aanmelden?
Kijk op www.praktijkabracadabra.nl/workshops
of neem direct contact op via het contactformulier.
Spelen is niet alleen leuk. Het is leren vermomd als plezier.
Geef kinderen de kans om via het spel te groeien in hun executieve functies – op een manier die wérkt.